تصویر منوچهر صدری خانلو
بهینه سایت، بهینه سازی برای موتورهای جستجو

بهینه سازی برای موتورهای جستجو فرآیندی است که در آن تلاش می شود تا میزان دیده شدن یک وب سایت یا صفحه وب در نتایج جستجوی موتورهای جستجو بهبود پیدا کند. در سلسله ای از بحث ها قصد دارم تا به صورت گذرا اشاراتی به این فرآیند و ملزومات آن داشته باشم. بحث اول در ارتباط با خود موتورهای جستجو است. البته اینجا هدف تشریح فنی آنچه در موتورهای جستجو اتفاق می افتد نیست و تنها درک کلی فرآیند برای ما اهمیت دارد.
 
موتورهای جستجو چهار عمل مهم انجام می‌دهند:

  1. خزش (Crawling)
  2. ساختن یک نمایه یا ایندکس (Indexing)
  3. محاسبه‌ی میزان ربط (Relevancy)  و رتبه‌بندی (Ranking)
  4. ارائه‌ی نتایج به کاربران

 
الف) خزش و ساختن ایندکس:
این مرحله شامل جستجو در میان میلیاردها صفحه‌ی اینترنتی، فایل، خبر، ویدیو و ... در سطح وب می‌شود.
 
ب) ارائه نتایج:
ارائه نتایج به جستجوهایی که کاربران انجام می‌دهند معمولاً با استفاده از لیست‌هایی از صفحات مرتبط صورت می‌گیرد. البته برای ارائه به کاربران باید این لیست‌ها بازیابی و رتبه‌بندی شوند.
 
الف) خزش و ساختن ایندکس
 
فرض کنید که وب شبکه‌ای از ایستگاه‌های مترو در سطح یک شهر است.

هر ایستگاه را می‌شود یک سند نامید که ممکن است یک صفحه‌، عکس، فیلم، فایل پی‌دی‌اف یا هر فایل دیگری باشد. کار موتورهای جستجو این است که تمام شهر را بخزند و ایستگاه‌ها را شناسایی کنند. در این میان طبیعتاً با گشتن میان ایستگاه‌ها اطلاعات دیگری هم به دست می‌آورند. مسیرهای ارتباطی میان ایستگاه‌ها همان لینک‌ها (links) هستند.
 
آنچه تمام صفحات موجود در وب را به هم پیوند می‌دهند همان لینک‌ها هستند.
جمله‌ی بالا معنای مهمی با خود به همراه دارد. اولاً اینکه موتورهای جستجو به واسطه‌ی لینک‌ها اسناد موجود بر روی وب را پیدا می‌کنند. ثانیاً اگر هیچ لینکی به یک صفحه وجود نداشته باشد به این معناست که در «حالت عادی» موتورهای جستجو آن صفحه را پیدا نخواهند کرد.
توضیح دیگر اینکه موتورهای جستجو در واقع روبات‌های خودکاری هستند که به خزیدن در بین لینک‌ها می‌پردازند. به این روبات‌ها «خزنده» یا «عنکبوت» می‌گوییم. علت اینکه نام آنرا خزیدن می‌گذاریم این است که جستجوی لینک‌ها را همانند خزیدن به آرامی و بدون سر و صدا انجام می‌دهند.
بعد از اینکه موتورها صفحه‌ها را پیدا کردند وظیفه‌ی آنها این است که بخش‌های منتخبی از صفحات را بر روی هارد دیسک‌های خود ذخیره کنند تا وقتی نیاز بود مجدداً آنها را بازیابی کنند. حال سوالی که اینجا پیش می‌آید این است که موتورهای جستجو چطور در کسر بسیار کوچکی از ثانیه نتایج را از هارد دیسک‌ها بازیابی می‌کنند؟ در واقع پاسخ به این سوال از دغدغه‌های دیگر موتورهای جستجو است که با راه‌اندازی پایگاه‌های داده‌ی بسیار بزرگ در شهر‌های مختلفی از دنیا و تکنیک‌های بهینه‌ی بازیابی اطلاعات به آن پاسخ داده شده‌است.
تجهیزات وسیع ذخیره‌سازی اطلاعات، شامل هزاران ماشین پردازش اطلاعات هستند که بی‌وقفه حجم بسیار عظیمی از اطلاعات را پردازش می‌کنند. با این سطح کیفی و انتظارات ایجاد شده، وقتی یک فرد به جستجوی کلمه‌ای در یک موتور جستجوی مهم می‌پردازد انتظار خواهد داشت که نتیجه جستجو را به سرعت مشاهده کند. اگر برای دیدن نتیجه لازم باشد 3 یا 4 ثانیه معطل شوید قطعاً ناراضی می‌شوید. از این نکته، تمام شرکت‌های بزرگ جستجوگر بر روی وب به خوبی آگاهند.
 
ب) ارائه نتایج
وقتی یک فرد بر روی اینترنت کلمه‌ای را جستجو می‌کند برای اینکه موتور جستجو نتیجه‌ای را برای وی نمایش دهد باید میلیاردها سند را جستجو کند و دو عمل مهم را انجام دهد:
1.    فقط نتایجی را که مرتبط با موضوع مورد جستجو هستند برگرداند.
2.    نتایج را بر اساس ارزشی که ممکن است برای شما داشته باشد، رتبه‌بندی کند.
لذا دو فاکتور «میزان ربط» و «اهمیت» است که بهینه‌ بودن نتیجه را تعیین می‌کند و موتور جستجو نیز در پی همین دو فاکتور است.
برای یک موتور جستجو معنای «میزان ربط» کمی پیچیده‌تر از آن چیزی است که ما فکر می‌کنیم. یعنی میزان ربط این نیست که فقط کلمه‌ای که به دنبال آن هستیم در صفحه‌ی مورد نظر وجود داشته باشد. البته در روزهای نخستین از راه‌اندازی وب موتورهای جستجو کاری پیچیده‌تر از اینکه در ذهن شماست انجام نمی‌دادند. حاصل این بود که دریافتند نتایج جستجو کارایی چندانی ندارند. بنابراین در یک سیر تکاملی متخصصان به راه‌حل‌های بهتری برای یافتن نتایج بهینه رسیدند که رضایتمندی بیشتری را در من و شما ایجاد کرده‌است. امروز، موتورهای جستجو برای پیدا کردن «میزان ربط» صدها فاکتور را مد نظر قرار می‌دهند که به برخی از مهم‌ترین آنها در این کتاب خواهیم پرداخت.
 
«اهمیت» مفهوم بسیار مشکلی برای اندازه‌گیری است، اما موتورهای جستجو ناگزیر باید راه‌هایی برای اندازه‌گیری آن پیدا کنند.

در حال حاضر موتورهای جستجوی بزرگ «اهمیت» را همان محبوبیت تلقی می‌کنند. به این معنا که هر چه یک وب‌سایت، صفحه، سند یا فایلی محبوب‌تر باشد، قاعدتاً باید حاوی اطلاعات مهمی باشد. می‌توان گفت این فرض در عمل به اثبات رسیده‌است. به همین دلیل موتورهای جستجو میزان محبوبیت یک صفحه در بین کاربران را عامل بسیار مهمی در تعیین اهمیت آن می‌دانند.
توجه داشته باشید که «محبوبیت» و «اهمیت» به صورت دستی تعیین نمی‌شوند (بدیهی است میلیاردها صفحه را نمی‌توان به صورت دستی رتبه‌بندی کرد). از همین رو، موتورهای جستجو روش‌های ریاضیاتی نسبتاً دقیقی را (الگوریتم‌ها) برای جدا کردن گندم از کاه ابداع کرده‌‌اند. البته اینجا هدف پیدا کردن دانه‌های بهتر گندم است! این الگوریتم‌ها اغلب اجزای بسیار زیادی دارند که به آنها فاکتورهای رتبه‌بندی (Ranking Factors) می‌گویند. در مورد فاکتورهای رتبه بندی بعدتر در بلاگ رستا صحبت خواهم کرد.
 
بازاریابان جستجو  چگونه راه موفقیت در موتورهای جستجو را مطالعه و کنکاش می‌کنند؟
الگوریتم‌های پیچیده‌ی موتورهای جستجو در نگاه اول ممکن است برای فهم بسیار مشکل به نظر بیایند. لذا موتورهای جستجو راهنمایی‌هایی را برای درک بهتر نتایج جستجو و موفقیت بیشتر در این زمینه ارائه کرده‌اند تا شما بتوانید کاربران بیشتری را جذب کنید. این راهنمایی‌ها برای بهینه‌سازی نتایج موتورهای جستجو برای شما در ادامه آورده شده‌است.
توضیح: بازاریاب جستجو (Search Marketer) به افرادی گفته می‌شود که کار آنها بهبود رتبه‌ی وب‌سایت‌ها در نتایجی است که موتورهای جستجو باز می‌گردانند.
 
در بخش بعدی به برخی از راهنمایی های وب مسترهای یاهو و گوگل می پردازیم و یک آزمایش عملی را مرور می کنیم.
 

افزودن نظر جدید