تصویر منوچهر صدری خانلو

وبومتریکس (webometrics) و رتبه بندی دانشگاه ها

وبومتریکس توسط Björneborn و Ingwersen  در سال 2004 اینطور تعریف شده است: «وبومتریکس مطالعه ابعاد کمی ساخت و استفاده از منابع اطلاعاتی، ساختار و تکنولوژی های وب بر پایه روش های کتاب سنجی و اطلاع سنجی است». در واقع این علم به دنبال تدوین شاخص هایی است که به کمک آن بتوان اندازه گیری هایی در سطح وب انجام داد. این اندازه گیری ها ممکن است شامل اطلاعاتی از قبیل تعداد هایپرلینک ها، ساختار www و الگوهای استفاده باشد. همچنین در تعریف دیگری از Thewall در سال 2009 «وبومتریکس مطالعه محتوای مبتنی بر وب با استفاده از روش های کمی با اهداف تحقیقات علوم اجتماعی با استفاده از تکنیک هایی است که مختص یک رشته مطالعاتی نیست». وبومتریکس بیش از هر چیزی به دلیل توجه دانشگاه های کشور به «رتبه بندی وبومتریکس دانشگاه های جهان» در ایران از آن شنیده شده است.

«رتبه بندی وبومتریکس دانشگاه های جهان» توسط شورای ملی تحقیقات اسپانیا (CSIC) انجام می شود. هدف ازاین رتبه بندی تشویق به افزایش حضور موسسات آکادمیک و تحقیقاتی در وب و کمک به افزایش دسترسی آزاد به نتایج علمی است. این رتبه بندی از سال 2004 آغاز شده است و سالانه دو بار در ماه های ژانویه و جولای نتایج آن منتشر می شود. در حال حاضر این رتبه بندی در برگیرنده بیش از 12000 دانشگاه در سطح جهان است.

شاخص های رتبه بندی دانشگاهی دو دسته کلی را شامل می شوند، activity و visibility که هر دو دسته سهم یکسانی در رتبه بندی دارند.

Visibility - پنجاه درصد

اثرگذاری: کیفیت محتوای روی وب بر اساس نوعی "رفراندوم عمومی" انجام می شود که شامل تعداد تمام لینک هایی است که از سایت های بیرونی به سایت دانشگاه و تمام زیردامنه های آن داده می شود. تعداد این لینک ها به نوعی بیانگر میزان اهمیت وب سایت دانشگاه، کارایی آکادمیک، میزان ارزشمندی اطلاعات و میزان مفید بودن خدمات ارائه شده بر روی وب است.

تعداد لینک های داده شده از دو منبع Majestic SEO و ahrefs تهیه می شوند.هر دو منبع یادشده از crawlerهای خود استفاده می کنندو بانک های اطلاعاتی مختص به خود را دارند. از ترکیب این دو پایگاه داده برای پوشش خطاهای احتمالی استفاده می شود. شاخص مورد استفاده در اثر عبارت است حاصلضرب جذر تعداد لینک ها در تعداد دامنه هایی که لینک ها از آنجا می آیند. بنابراین محبوبیت لینک ها در کنار تنوع آنها دو فاکتور تشکیل دهنده این شاخص هستند. مقدار بیشینه نتایج نرمال شده شاخص اثرگذاری را تعیین می کند.

Activity - پنجاه درصد

حضور (Presence): مجموع تعداد صفحات ایندکس شده هر دامنه اینترنتی (شامل زیر دامنه ها و دایرکتوری ها) در بهترین شکل خود توسط موتور جستجوگر گوگل مشخص می شود. گوگل این تعداد را برای انواع صفحه و فایل ها محاسبه و نگهداری می کند. هر چه تعداد صفحات تولید شده یک دانشگاه بیشتر باشد احتمال حضور و پدیدار بودن محتوای دانشگاه بر روی وب افزایش پیدا می کند. داشتن دامنه های یا جایگزین هایی برای زبان های دیگر یا برای مقاصد جذب مخاطب تاثیر منفی روی این فاکتور دارد.

درجه باز بودن (Openness): تلاش جهانی برای راه اندازی پایگاه های داده از اطلاعات آموزشی در این فاکتور متبلور می شود که شامل تعداد فایل های rich از قبیل pdf، doc، docx، ppt و ... است. عامل دیگری که در این باره مورد توجه است، بروزبودن منابع آموزشی (4 سال اخیر) است.

کیفیت و تفوق منابع (Excellence): مقالات چاپ شده در مجلات بسیار معتبر بین المللی (با Impact Factor بالا) اثر بسیار مهمی در رتبه بندی دانشگاه ها دارند. تکیه صرف بر تعداد مقالات ممکن است شاخص صحیحی نباشد. لذا آنچه به عنوان مقالات در این شاخص مورد محاسبه قرار می گیرند مقالاتی هستند در جمع 10 درصد پر ارجاع رشته ی خود هستند. گرچه این شاخص کمی سخت گیرانه است، اما گروه Scimago (به عنوان ارائه دهنده اطلاعات) مقادیر غیر صفری را برای بیش از 5200 دانشگاه ثبت کرده است (در بازه زمانی 2003-2010).

افزودن نظر جدید